Sialendoskopik Tükürük Bezi Taşı Kırma
Bezin içinde yerleşmiş 2 cm’lik tükürük bezi taşının, sialendoskopi ve kanal içi pnömatik litotripsi sonrasında çıkarılmış parçaları.
Sialendoskopik Tükürük Bezi Taşı Kırma (Pnömatik Litotripsi)
Tükürük bezi taşlarının bir kısmı tek parça hâlinde çıkarılamayacak kadar büyük veya kanalda sıkışmış olabilir. Bu taşları, 2007 yılından beri uyguladığım pnömatik litotripsi yöntemiyle kanalın içinde kırarak çıkarıyor, tükürük bezini ve kanalın doğal yapısını korumayı amaçlıyorum.
Büyük bir tükürük bezi taşı forsepsle kavranamaz, kavransa bile daha ince olan kanaldan çıkartılamaz.
Basketle kavransa bile çapı nedeniyle daha dar olan tükürük kanalından çekilemeyecek büyük bir taş.
Tükürük Bezi Taşlarını Neden Kırıyorum?
Tükürük bezlerinin ana kanalları yaklaşık 2–3 milimetre çapındadır. Bu nedenle büyük veya kanalda sıkışmış taşları tek parça hâlinde çıkarmak çoğu zaman mümkün değildir. Zorlanırsa kanal hasar görebilir. Taş nedeniyle sialendoskopi uyguladığım hastaların yaklaşık %70–75’inde taşları kırarak küçültmem gerekiyor.
Amacım, taşı çıkarmak için tükürük kanalını kesmek veya bezi almak yerine, taşı kanalın içinde küçük parçalara ayırarak doğal kanal yoluyla çıkarmak. Böylece uygun hastalarda hem tükürük bezini hem de kanalın anatomik bütünlüğünü koruyabiliyorum.
Büyük tükürük bezi taşının sialendoskopik pnömatik litotripsiyle kanal içinde küçük parçalara ayrılarak çıkarılabilecek boyutlara küçültülmesi.
Pnömatik Litotripsiyi Neden Tercih Ediyorum?
2007 yılında, başka tıp alanlarında kullanılan pnömatik taş kırma yöntemini sialendoskopiye uyarladım. O tarihten beri tükürük bezi taşlarını kanalın içinde, ince bir prob aracılığıyla iletilen kontrollü mekanik darbelerle kırıyorum.
Pnömatik litotripsinin önemli özelliklerinden biri, taşı kırmak için ısı enerjisi yerine mekanik darbeler kullanmasıdır. Lazerle taş kırma da bir tedavi seçeneğidir; ancak lazer enerjisinin oluşturabileceği ısı etkisi, çevredeki hassas kanal dokuları açısından dikkat gerektirir.
Uzun yıllardır uyguladığım pnömatik yöntemle amacım, taşı kontrollü biçimde küçük parçalara ayırırken tükürük kanalının doğal yapısını mümkün olduğunca korumaktır. Benim için en önemli üstünlüğü, belirgin bir termal etki oluşturmadan uzun süre çalışabilmeme olanak sağlamasıdır. Bu sayede büyük, hatta dev boyutlu taşları bile kanal içinde sabırla ve kontrollü şekilde kırarak çıkarabiliyorum.
Taşları Kanal İçinde Nasıl Kırıyor ve Temizliyorum?
Taşa sialendoskopla ulaştıktan sonra, 1,6 mm çapındaki endoskopun çalışma kanalından 0,6 mm çapında ince bir kırıcı prob ilerletiyorum. Probun ucunu doğrudan taşa temas ettirerek kontrollü mekanik darbelerle taşı küçük parçalara ayırıyorum. Bütün işlemi endoskopik görüntü altında gerçekleştiriyorum. Bunu çok küçük ve hassas bir Hilti ile çalışmaya benzetebilirsiniz.
Kırılan taş parçalarını öncelikle kendi uyguladığım yıkama (flush-out) tekniğiyle, tükürük kanalının doğal açıklığından ağız içine çıkarıyorum. Gerektiğinde kalan parçaları ince forsepslerle temizliyorum.
Kırma ve temizleme işlemlerini endoskopla doğrudan görerek yaptığım için kanalın anatomik yapısını da koruyabiliyorum. Böylece büyük taşları bile kanalı kesmeden, küçük parçalar hâlinde dışarı alabiliyorum.
Bu, büyük titizlik, uygun teknik altyapı ve deneyim gerektiren bir çalışma. Yöntemi bugün uyguladığım düzeye getirmem yaklaşık 10 yılımı aldı.
Tükürük bezi taşının sialendoskopi eşliğinde kanal içinde pnömatik litotripsi ile kırılması. (a) Kanal içindeki taş, (b) pnömatik litotripsi ile taşın kırılması, (c) kanalın yıkanmasının ardından ince dallanmaların taşlardan temizlenmiş görünümü, (d) kanaldan çıkarılan taş parçaları.
Sialendoskopi ve intraduktal pnömatik taş kırma işlemi: (a) Ameliyat sırasında sialendoskopik görüntüleme, (b) sialendoskopun içinden kanala sıvı verilmesi, (c) kırılan tükürük bezi taşlarının yıkama (flush-out) yöntemiyle doğal kanal ağzından dışarı çıkarılması, (d) çıkan taş parçalarının forsepsle toplanması.
Büyük ve Dev Tükürük Bezi Taşlarında Sonuçlarım
Pnömatik litotripsiyle çalışırken benim için taşın büyüklüğünden çok, ona endoskopla ulaşabilmek önemlidir. Büyük taşların kırılması bazen saatler sürebilir. Ancak taşa ulaşabildiğimde, sabırla ve kontrollü biçimde çalışarak çok büyük taşları da kanalın doğal yapısını koruyarak çıkarabiliyorum.
2022 yılında Annals of Otology, Rhinology & Laryngology dergisinde yayımlanan bilimsel çalışmamızda, pnömatik litotripsi uyguladığımız 84 hastadaki 111 taşın 104’ünü tamamen çıkarmayı başardık. Taş bazında genel başarı oranımız %93,7, hasta bazında ise %91,6 oldu. Bu sonuçlar, gerektiğinde sonraki girişimleri de kapsayan genel başarı oranlarıdır.
Bilimsel yayınımı PubMed’de inceleyebilirsiniz.
Son 10 yılda tedavi ettiğim vakaları geriye dönük incelediğimde, 15 mm ve üzerindeki dev boyutlu 39 taşın 37’sini tamamen çıkardığımı belirledim (%94,9). Bu sonuçlar, uygun hastalarda taşın büyüklüğünün tek başına kanal içinden tedaviyi engellemediğini gösteriyor.
Bununla birlikte bazı büyük taşların çıkarılması uzun çalışma süreleri, hatta ikinci bir seans gerektirebiliyor. Tedaviye karar verirken bu olasılıkları da hastalarımla paylaşıyorum.
Gerçek Taş Kırma Operasyonları ve Görüntüler
Aşağıdaki videolarda, farklı büyüklüklerdeki tükürük bezi taşlarını sialendoskopi ve pnömatik litotripsi yöntemiyle nasıl kırdığımı kendi ameliyat kayıtlarımdan izleyebilirsiniz.
Daha fazla ameliyat görüntüsü ve farklı vakalar için Sialendoskopi Örnek Vakalar sayfamı inceleyebilirsiniz.
Videolar
