Tükürük Bezi Taşına Bağlı Akut Submandibuler Sialoadenitis

Tükürük Bezi Enfeksiyonu

Çene altı tükürük bezinin enfeksiyonuna tıpta Submandibuler Sialoadenit denir. Yanaktaki tükürük bezinin enfeksiyonuna ise Parotitis adı verilir. Hastalık süresine göre yeni başlangıçlı (akut) veya müzmin (kronik) olabilir.

Tükürük Bezi Enfeksiyonu Belirtileri

Tükürük bezi iltihabı belirtileri, hastalığın başlangıç süresiyle ilişkilidir. Akut durumlarda şikayetler genellikle şiddetlidir. Kronik durumlarda ise hafif olur.
Örneğin akut parotitiste kulak altı tükürük bezi şişmesi hızla gelişir ve genellikle ağrılıdır. Kabakulaktakine benzer şekilde yanağa ve kulak önüne yayılabilir. Dokunmakla hassastır. Akut submandibuler sialoadenitte şişme çene altında görülür ve yine ağrılıdır. Şişlik boyun bölgesine de yayılabilir.

Tükürük bezi enfeksiyonunda ağrı bazen çok şiddetlidir, hasta yemek dahi yiyemeyebilir. Yanak ve çene kasları tutulmuşsa ağız açılması kısıtlanabilir. Ağızda acı veya ekşi iltihap tadı olabilir.
Kronik durumlar daha yavaş gelişir. Başlangıçta yalnız yemeklerle tekrarlayan şişmeler görülür. Zamanla şişlik kalıcı hale gelebilir. Ağrı ya olmaz ya da hafif ve geçicidir.
Arada akut iltihaplanma dönemleri olabilir; bunlar şiddetli seyredebilir.

Tükürük Bezi Enfeksiyonu Neden Olur?

Tükürük bezi enfeksiyonu genellikle mikroplarla oluşur. Çocuklarda bilinen Kabakulak hastalığı viral bir etken taşır. Erişkinlerde ise enfeksiyon genellikle bakteriyeldir.
Herhangi bir üst solunum yolu enfeksiyonu sırasında tükürük bezleri iltihaplanabilir.
Bazı koşullar mikropların tükürük bezine ulaşmasını kolaylaştırır. Özellikle tükürük salgısının yavaşlaması veya yoğunlaşması risk yaratır.
Tekrarlayan tükürük bezi enfeksiyonlarında, tükürük bezi kanallarını tıkayan durumlar akla gelir. Tükürük bezi taşları ve kanal darlıkları en sık sebeplerdir.
Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:

• Tükürük bezi taşları (sialolitiyazis)
• Tükürük bezi kanal darlıkları (kanal stenozu)
• Az su içilmesi
• Sigara kullanımı
• Bazı ilaçlar (alerji, grip ve psikiyatri ilaçları)
• Bozuk ağız hijyeni
• Otoimmün hastalıklar (Sjögren Hastalığı)
• Radyasyon sialoadeniti (Radyoaktif sialoadenit)
• Tükürük bezi kanalında yabancı cisimler (kılçık, çay yaprağı, iğneli yapraklar vb.)
• Geçirilmiş, başarısız sialendoskopik uygulamalar
  Tükürük bezi enfeksiyonlarında bu faktörlerin tümü sorgulanmalı ve gerekiyorsa araştırılmalıdır. Pek çoğu diğer sayfalarımda detaylı anlatılmıştır.

Kanal Darlığına Bağlı Kronik Parotitis

Tükürük Bezi Enfeksiyonu Tedavisi

Akut dönemde tedavi antibiyotiklerle yapılır. Tükürük salgısına iyi geçen antibiyotikler tercih edilir. Ağrı kesici ve şişmeyi azaltan ilaçlar destek olarak verilir.
Buna ek olarak bol su içilmesi ve masaj önerilir.
Durum ağırsa hastanede damar yoluyla tedavi yapılabilir. Abse oluşursa boşaltılması gerekir.
Kronik ve tekrarlayan durumlarda, kanaldaki tıkayıcı sorunların çözülmesi şarttır.
Tükürük bezi kanallarındaki taşlar ve darlıklar sialendoskopi ile tedavi edilir.
Ayrıca alışkanlıkların ve diğer risk faktörlerinin de araştırılması ve düzeltilmesi gerekir.

Tükürük Bezi Taşı
Tehlikeli midir?

Tükürük bezi taşı kanser gibi korkulacak bir durum değildir. Bunun gelecekte bir kansere dönüşme olasılığı da yok denecek kadar azdır. Ancak bu taşlar tükürük bezi kanallarını tıkadıklarında, şişmeye ve iltihaplanmaya yol açabilirler.

Sialendoskopi
Tükürük Bezi Endoskopisi

Sialendoskopi (Tükürük Bezi Endoskopisi), tükürük bezi şişen hastalarda, sebebi belirlemek amacıyla tükürük kanallarının içerisine bakmak için kullandığımız bir tanı yöntemidir. Tükürük Bezi Endoskopisinde kullanılan endoskoplar diğerlerinden çok daha incedir.

Sialendoskopik
Tükürük Bezi Taşı Kırma

Yukarıdaki videoda iki tane 1cm, bir tane 8 mm çaplı üç tükürük bezi taşının sialendoskopi sırasında kırma çalışması gösterilmektedir. Çalışmanın toplam süresi aslında 4 saattir; taşların tek tek toplanmasına yer verilmemiş ve x4 hızla gösterilmiştir.